HẠ TẦNG GIAO THÔNG MỞ LỐI CHO KHÁT VỌNG VƯƠN XA !
Từ những con đường nhỏ hẹp, những chuyến phà nối đôi bờ đến mạng lưới cao tốc, sân bay quốc tế và cảng biển hiện đại, Quảng Ninh đã viết nên câu chuyện phát triển đầy ấn tượng bằng những công trình hạ tầng mang tầm chiến lược. Mỗi cây cầu, mỗi tuyến đường không chỉ nối những vùng đất mà còn mở lối cho tăng trưởng, đưa vùng đất mỏ từng bước khẳng định vị thế là một trong những cực phát triển năng động của cả nước và tới đây là hiện thực hóa khát vọng của bao thế hệ trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương.
Từ những tuyến đường mở đất đến không gian phát triển mới
Trong dòng chảy hơn 60 năm xây dựng và phát triển kể từ ngày thành lập tỉnh năm 1963, Quảng Ninh luôn coi hạ tầng giao thông là điều kiện tiên quyết để khai thác tiềm năng và mở rộng không gian phát triển. Nếu tài nguyên than là nền tảng tạo dựng một vùng công nghiệp thì những tuyến đường, cây cầu và cảng biển lại là mạch máu kết nối, đưa nguồn lực ấy lan tỏa đến các vùng miền.
Những năm đầu thành lập tỉnh, trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, ưu tiên hàng đầu là khôi phục và phát triển hệ thống giao thông phục vụ sản xuất than, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân. Quốc lộ 18 từng bước được đầu tư nâng cấp, nối liền Đông Triều, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả, Tiên Yên, Móng Cái; các tuyến đường tỉnh được mở rộng về miền núi, biên giới; hệ thống cảng biển, bến than được đầu tư, tạo nên mạng lưới giao thông cơ bản của tỉnh.
Trong nhiều năm, giao thông chủ yếu đáp ứng yêu cầu sản xuất và lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, cùng với quá trình đổi mới của đất nước, Quảng Ninh bắt đầu chuyển mình từ một tỉnh khai khoáng sang phát triển đa ngành, đặc biệt là du lịch, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu. Điều đó đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng, đó là không chỉ bảo đảm kết nối mà còn phải dẫn dắt phát triển.
Một trong những dấu mốc quan trọng là cầu Bãi Cháy hoàn thành năm 2006. Không chỉ thay thế bến phà lịch sử đã tồn tại hàng chục năm, cây cầu còn xóa bỏ rào cản chia cắt giữa Hòn Gai và Bãi Cháy, mở rộng không gian đô thị Hạ Long về phía Tây. Từ đây, hàng loạt khu đô thị, khu du lịch, trung tâm thương mại hình thành dọc hai bờ Cửa Lục, tạo diện mạo mới cho thành phố di sản.
Cùng với cầu Bãi Cháy, Quốc lộ 18 tiếp tục được nâng cấp, nhiều tuyến đường ven biển, đường kết nối các địa phương được đầu tư. Không gian phát triển của Quảng Ninh dần mở rộng từ khu vực khai thác than sang phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ.
Đây cũng là giai đoạn tỉnh từng bước hình thành tư duy quy hoạch theo các trục giao thông. Những khu vực có hạ tầng được đầu tư đồng bộ nhanh chóng trở thành điểm đến của các dự án đô thị, du lịch và công nghiệp. Hạ tầng không còn chạy theo nhu cầu phát triển mà bắt đầu đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển.
Tuy nhiên, dù đã có nhiều chuyển biến, Quảng Ninh vẫn đối mặt với "điểm nghẽn" lớn về kết nối vùng. Từ Hà Nội đến Hạ Long phải mất gần 5 giờ; từ Hạ Long đến Móng Cái thêm 4-5 giờ nữa. Tiềm năng về cửa khẩu, cảng biển, du lịch và kinh tế biển chưa thể phát huy trọn vẹn vì chi phí logistics cao, thời gian vận chuyển dài, sức cạnh tranh còn hạn chế. Chính thực tiễn đó đã thôi thúc Quảng Ninh tìm một hướng đi mới.
Đột phá từ tư duy, tạo lực cho phát triển
Bước ngoặt lớn nhất trong hành trình phát triển của Quảng Ninh đến từ sự đổi mới tư duy về đầu tư hạ tầng. Xuất phát từ thực tiễn địa phương và khát vọng vươn lên của nhiều thế hệ lãnh đạo, nhân dân, tỉnh đã thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn, hạn chế đang kìm hãm sự phát triển, từ đó lựa chọn đầu tư hạ tầng giao thông làm khâu đột phá để đánh thức tiềm năng, tạo nền tảng cho những bước phát triển mạnh mẽ.
Bằng tư duy chủ động, Quảng Ninh không lựa chọn cách trông chờ hoàn toàn vào nguồn lực từ Trung ương mà quyết tâm tạo động lực phát triển từ chính nội lực của địa phương. Quan điểm "Lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư", huy động tối đa nguồn lực xã hội, đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - Tư (PPP), BOT cùng nhiều cơ chế linh hoạt đã mở ra hướng đi mới trong phát triển hạ tầng giao thông.
Từ tư duy đổi mới ấy, hàng loạt công trình hạ tầng giao thông chiến lược lần lượt được hiện thực hóa, tạo bước chuyển căn bản về năng lực kết nối. Năm 2018 trở thành dấu mốc đặc biệt khi Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn chính thức đi vào hoạt động, trở thành sân bay quốc tế đầu tiên của Việt Nam do doanh nghiệp tư nhân đầu tư. Không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa Quảng Ninh với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế, công trình còn mở ra dư địa phát triển mới cho Khu kinh tế Vân Đồn, tạo động lực thu hút đầu tư và đưa du lịch Quảng Ninh tiếp cận trực tiếp với các thị trường quốc tế.
Cũng trong thời gian này, cao tốc Hạ Long - Hải Phòng hoàn thành, kết nối trực tiếp với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đưa thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Hạ Long chỉ còn khoảng hai giờ. Tiếp nối thành công đó là cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, rồi cao tốc Vân Đồn - Móng Cái. Khi toàn tuyến hoàn thành năm 2022, Quảng Ninh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước tự đầu tư hoàn chỉnh 176km cao tốc chạy dọc địa bàn. Đó không chỉ là một thành tựu về xây dựng hạ tầng. Quan trọng hơn, đây là minh chứng cho một tư duy phát triển mới: Dám nghĩ lớn, dám làm, dám chịu trách nhiệm và biết huy động hiệu quả các nguồn lực để tạo ra động lực tăng trưởng lâu dài.
Song hành với hệ thống cao tốc là hàng loạt công trình quy mô lớn như đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả, các cầu Tình Yêu, Bình Minh, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long cùng mạng lưới cảng biển, cảng tổng hợp, cảng chuyên dùng và các tuyến đường kết nối KKT, KCN lần lượt hoàn thành và đưa vào sử dụng, khẳng định rõ tính hiệu quả ngay sau khi đầu tư.
Đặc biệt, bằng các công trình, Quảng Ninh từ chỗ phát triển theo từng địa phương riêng lẻ, tỉnh đã hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường biển và đường hàng không kết nối thông suốt từ cửa ngõ phía Tây đến cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Hiệu quả của chiến lược này không chỉ được đo bằng số ki-lô-mét đường hay số lượng cây cầu được xây dựng.
Điều quan trọng nhất mà hạ tầng giao thông mang lại không chỉ là những con đường mới, mà còn là việc mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho Quảng Ninh. Từ hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay đến các tuyến đường ven biển đã tạo sự kết nối thông suốt giữa các khu kinh tế Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái với mạng lưới khu công nghiệp, cảng biển và cửa khẩu. Những địa bàn từng được coi là xa trung tâm như Hải Hà, Bình Liêu, Tiên Yên hay Móng Cái ngày nay đều trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi liên kết phát triển của tỉnh. Khoảng cách giữa miền núi, biên giới, hải đảo với các đô thị trung tâm được rút ngắn; người dân có điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ y tế, giáo dục, thương mại, văn hóa; đồng thời tạo nền tảng để xây dựng nông thôn mới, phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại.
Nhiều tập đoàn lớn trong và ngoài nước đã lựa chọn Quảng Ninh là điểm đến nhờ hệ thống giao thông hiện đại, thời gian vận chuyển được rút ngắn và chi phí Logistics ngày càng tối ưu. Từ đó, công nghiệp chế biến, chế tạo, Logistics, dịch vụ cảng biển, du lịch chất lượng cao từng bước vươn lên trở thành các động lực tăng trưởng mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững, giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên.
Đến nay, Quảng Ninh là địa phương duy nhất trong cả nước sở hữu đồng bộ hệ thống hạ tầng giao thông gồm cao tốc, sân bay quốc tế, cảng biển nước sâu, cảng tàu khách quốc tế và cửa khẩu quốc tế. Lợi thế đặc biệt này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo nền tảng để Quảng Ninh trở thành cực tăng trưởng năng động của vùng Đông Bắc, cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam với Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á.
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định mỗi bước phát triển của Quảng Ninh đều gắn liền với một dấu mốc về hạ tầng. Từ những cây cầu nối đôi bờ, những tuyến đường xuyên núi, vượt biển đến mạng lưới cao tốc hiện đại và sân bay quốc tế, tất cả đã tạo nên hệ thống kết nối đồng bộ, trở thành bệ đỡ cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Hạ tầng giao thông không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, mà còn mở rộng không gian phát triển, khơi dậy khát vọng vươn lên, góp phần đưa Quảng Ninh từ một tỉnh khai thác than truyền thống trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại và hội nhập của vùng Đông Bắc, tạo nền tảng vững chắc trên hành trình xây dựng Thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Đỗ Phương(Nguồn : baoquangninh.com.vn)
Từ những tuyến đường mở đất đến không gian phát triển mới
Trong dòng chảy hơn 60 năm xây dựng và phát triển kể từ ngày thành lập tỉnh năm 1963, Quảng Ninh luôn coi hạ tầng giao thông là điều kiện tiên quyết để khai thác tiềm năng và mở rộng không gian phát triển. Nếu tài nguyên than là nền tảng tạo dựng một vùng công nghiệp thì những tuyến đường, cây cầu và cảng biển lại là mạch máu kết nối, đưa nguồn lực ấy lan tỏa đến các vùng miền.
Những năm đầu thành lập tỉnh, trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, ưu tiên hàng đầu là khôi phục và phát triển hệ thống giao thông phục vụ sản xuất than, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đời sống nhân dân. Quốc lộ 18 từng bước được đầu tư nâng cấp, nối liền Đông Triều, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả, Tiên Yên, Móng Cái; các tuyến đường tỉnh được mở rộng về miền núi, biên giới; hệ thống cảng biển, bến than được đầu tư, tạo nên mạng lưới giao thông cơ bản của tỉnh.
Trong nhiều năm, giao thông chủ yếu đáp ứng yêu cầu sản xuất và lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, cùng với quá trình đổi mới của đất nước, Quảng Ninh bắt đầu chuyển mình từ một tỉnh khai khoáng sang phát triển đa ngành, đặc biệt là du lịch, dịch vụ và kinh tế cửa khẩu. Điều đó đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng, đó là không chỉ bảo đảm kết nối mà còn phải dẫn dắt phát triển.
Một trong những dấu mốc quan trọng là cầu Bãi Cháy hoàn thành năm 2006. Không chỉ thay thế bến phà lịch sử đã tồn tại hàng chục năm, cây cầu còn xóa bỏ rào cản chia cắt giữa Hòn Gai và Bãi Cháy, mở rộng không gian đô thị Hạ Long về phía Tây. Từ đây, hàng loạt khu đô thị, khu du lịch, trung tâm thương mại hình thành dọc hai bờ Cửa Lục, tạo diện mạo mới cho thành phố di sản.
Cùng với cầu Bãi Cháy, Quốc lộ 18 tiếp tục được nâng cấp, nhiều tuyến đường ven biển, đường kết nối các địa phương được đầu tư. Không gian phát triển của Quảng Ninh dần mở rộng từ khu vực khai thác than sang phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ.
Đây cũng là giai đoạn tỉnh từng bước hình thành tư duy quy hoạch theo các trục giao thông. Những khu vực có hạ tầng được đầu tư đồng bộ nhanh chóng trở thành điểm đến của các dự án đô thị, du lịch và công nghiệp. Hạ tầng không còn chạy theo nhu cầu phát triển mà bắt đầu đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển.
Tuy nhiên, dù đã có nhiều chuyển biến, Quảng Ninh vẫn đối mặt với "điểm nghẽn" lớn về kết nối vùng. Từ Hà Nội đến Hạ Long phải mất gần 5 giờ; từ Hạ Long đến Móng Cái thêm 4-5 giờ nữa. Tiềm năng về cửa khẩu, cảng biển, du lịch và kinh tế biển chưa thể phát huy trọn vẹn vì chi phí logistics cao, thời gian vận chuyển dài, sức cạnh tranh còn hạn chế. Chính thực tiễn đó đã thôi thúc Quảng Ninh tìm một hướng đi mới.
Đột phá từ tư duy, tạo lực cho phát triển
Bước ngoặt lớn nhất trong hành trình phát triển của Quảng Ninh đến từ sự đổi mới tư duy về đầu tư hạ tầng. Xuất phát từ thực tiễn địa phương và khát vọng vươn lên của nhiều thế hệ lãnh đạo, nhân dân, tỉnh đã thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn, hạn chế đang kìm hãm sự phát triển, từ đó lựa chọn đầu tư hạ tầng giao thông làm khâu đột phá để đánh thức tiềm năng, tạo nền tảng cho những bước phát triển mạnh mẽ.
Bằng tư duy chủ động, Quảng Ninh không lựa chọn cách trông chờ hoàn toàn vào nguồn lực từ Trung ương mà quyết tâm tạo động lực phát triển từ chính nội lực của địa phương. Quan điểm "Lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư", huy động tối đa nguồn lực xã hội, đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - Tư (PPP), BOT cùng nhiều cơ chế linh hoạt đã mở ra hướng đi mới trong phát triển hạ tầng giao thông.
Từ tư duy đổi mới ấy, hàng loạt công trình hạ tầng giao thông chiến lược lần lượt được hiện thực hóa, tạo bước chuyển căn bản về năng lực kết nối. Năm 2018 trở thành dấu mốc đặc biệt khi Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn chính thức đi vào hoạt động, trở thành sân bay quốc tế đầu tiên của Việt Nam do doanh nghiệp tư nhân đầu tư. Không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa Quảng Ninh với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế, công trình còn mở ra dư địa phát triển mới cho Khu kinh tế Vân Đồn, tạo động lực thu hút đầu tư và đưa du lịch Quảng Ninh tiếp cận trực tiếp với các thị trường quốc tế.
Cũng trong thời gian này, cao tốc Hạ Long - Hải Phòng hoàn thành, kết nối trực tiếp với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đưa thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Hạ Long chỉ còn khoảng hai giờ. Tiếp nối thành công đó là cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, rồi cao tốc Vân Đồn - Móng Cái. Khi toàn tuyến hoàn thành năm 2022, Quảng Ninh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước tự đầu tư hoàn chỉnh 176km cao tốc chạy dọc địa bàn. Đó không chỉ là một thành tựu về xây dựng hạ tầng. Quan trọng hơn, đây là minh chứng cho một tư duy phát triển mới: Dám nghĩ lớn, dám làm, dám chịu trách nhiệm và biết huy động hiệu quả các nguồn lực để tạo ra động lực tăng trưởng lâu dài.
Song hành với hệ thống cao tốc là hàng loạt công trình quy mô lớn như đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả, các cầu Tình Yêu, Bình Minh, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long cùng mạng lưới cảng biển, cảng tổng hợp, cảng chuyên dùng và các tuyến đường kết nối KKT, KCN lần lượt hoàn thành và đưa vào sử dụng, khẳng định rõ tính hiệu quả ngay sau khi đầu tư.
Đặc biệt, bằng các công trình, Quảng Ninh từ chỗ phát triển theo từng địa phương riêng lẻ, tỉnh đã hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường biển và đường hàng không kết nối thông suốt từ cửa ngõ phía Tây đến cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Hiệu quả của chiến lược này không chỉ được đo bằng số ki-lô-mét đường hay số lượng cây cầu được xây dựng.
Điều quan trọng nhất mà hạ tầng giao thông mang lại không chỉ là những con đường mới, mà còn là việc mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho Quảng Ninh. Từ hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay đến các tuyến đường ven biển đã tạo sự kết nối thông suốt giữa các khu kinh tế Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái với mạng lưới khu công nghiệp, cảng biển và cửa khẩu. Những địa bàn từng được coi là xa trung tâm như Hải Hà, Bình Liêu, Tiên Yên hay Móng Cái ngày nay đều trở thành những mắt xích quan trọng trong chuỗi liên kết phát triển của tỉnh. Khoảng cách giữa miền núi, biên giới, hải đảo với các đô thị trung tâm được rút ngắn; người dân có điều kiện tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ y tế, giáo dục, thương mại, văn hóa; đồng thời tạo nền tảng để xây dựng nông thôn mới, phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại.
Nhiều tập đoàn lớn trong và ngoài nước đã lựa chọn Quảng Ninh là điểm đến nhờ hệ thống giao thông hiện đại, thời gian vận chuyển được rút ngắn và chi phí Logistics ngày càng tối ưu. Từ đó, công nghiệp chế biến, chế tạo, Logistics, dịch vụ cảng biển, du lịch chất lượng cao từng bước vươn lên trở thành các động lực tăng trưởng mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững, giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên.
Đến nay, Quảng Ninh là địa phương duy nhất trong cả nước sở hữu đồng bộ hệ thống hạ tầng giao thông gồm cao tốc, sân bay quốc tế, cảng biển nước sâu, cảng tàu khách quốc tế và cửa khẩu quốc tế. Lợi thế đặc biệt này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo nền tảng để Quảng Ninh trở thành cực tăng trưởng năng động của vùng Đông Bắc, cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam với Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á.
Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định mỗi bước phát triển của Quảng Ninh đều gắn liền với một dấu mốc về hạ tầng. Từ những cây cầu nối đôi bờ, những tuyến đường xuyên núi, vượt biển đến mạng lưới cao tốc hiện đại và sân bay quốc tế, tất cả đã tạo nên hệ thống kết nối đồng bộ, trở thành bệ đỡ cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Hạ tầng giao thông không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, mà còn mở rộng không gian phát triển, khơi dậy khát vọng vươn lên, góp phần đưa Quảng Ninh từ một tỉnh khai thác than truyền thống trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại và hội nhập của vùng Đông Bắc, tạo nền tảng vững chắc trên hành trình xây dựng Thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Đỗ Phương(Nguồn : baoquangninh.com.vn)
